CHOROBY ŁOJOTOKOWE

Łojotok. Jest to nadmierne wydzielanie łoju skórnego wskutek wzmożonej czynności gruczołów łojowych. Przyczyny są złożone. Odgrywają tutaj rolę czynniki konstytucjonalne i genetyczne, czynni­ki hormonalne (androgeny zwiększają wydzielanie łoju), nerwowe oraz nadmierne rogowacenie ujść mieszków włosowych.

Objawy. Skóra łojotokowa jest lśniąca, tłusta, rozszerzone są ujś­cia gruczołów łojowych (pory skórne), tworzą się czopy łojowo-rogowe – zaskórniki. Łojotok dotyczy głównie skóry owłosionej, twarzy (czo­ło, nos, broda), okolicy mostka, okolicy międzyłopatkowej. U nowo­rodków strupy łojotokowe na głowie tworzą tzw. ciemieniuchę, u dzieci w okresie pokwitania rozwija się trądzik (zob. niżej). Łojo­tok jest też podłożem: łupieżu, łysienia łojotokowego, zapalenia łojotokowego skóry.

Łupież skóry owłosionej głowy. Łupież zwykły jest to drobnopłatowe złuszczanie naskórka bez objawów zapalnych. Może przechodzić w łupież tłusty, czyli w żółte, tłuste strupy przylegające do podło­ża, powodujące stan zapalny skóry i świąd.

Leczenie. Stosuje się środki przeciwłojotokowe (np. siarkę), od­każające, złuszczające (np. kwas salicylowy) i drażniące w postaci roz­tworów spirytusowych, maści, szamponów.

Zapalenie łojotokowe skóry lub złuszczanie łuszczycowate, czyli wyprysk łojotokowy. Choroba rozwija się na podłożu łojotokowym wskutek działania rozmaitych czynników chemicznych, fizycz­nych, mechanicznych i bakteryjnych. Zmiany są rumieniowe (stan za­palny), także grudkowe, powiększają się obwodowo i zlewają tworząc większe ogniska dobrze odgraniczone od otoczenia, często sączące, pokrywające się strupami łojotokowymi. Ustępują od środka pozosta­wiając przebarwienia. Często występuje obfite złuszczanie -przypomi­nające łuszczycę.

Umiejscowienie choroby jak w łojotoku (zob. wyżej), często zajęta jest skóra owłosiona głowy. Może prowadzić do zlewnego zapa­lenia całej skóry. Przebieg choroby jest bardzo uporczywy, nawroty są częste.

Leczenie jest skomplikowane i polega na stosowaniu odpowied­nich maści oraz witamin i środków przeciwzapalnych.

Trądzik pospolity. Są to grudki, krostki i zaskórniki otwarte (cie­mne) i zamknięte (białe) najczęściej w okolicy twarzy, pleców, ramion i mostka. Przyczyną jest łojotok, zaburzenia hor­monalne w okresie dojrzewania (androgeny męskie pobudzają łojotok, estrogeny kobiece hamują), nadmierne rogowacenie ujść mieszków włosowych, zapalenie rozszerzonych ujść gruczołów łojotokowych (na tle bakteryjnym), zaburzenia żołądkowo-jelitowe i wątrobowe. Pewną rolę odgrywają wolne kwasy tłuszczowe wyzwalane z łoju pod wpły­wem określonych bakterii. Trądzik pospolity częściej występuje u mężczyzn, głównie w okresie od dojrzewania do końca 30 r. życia.

Istnieją różne odmiany trądzika pospolitego.

Leczenie. Miejscowo stosuje się mieszanki spirytusowe wysusza­jące, papki i pasty z siarką, kwas witaminy A (na trądzik zaskórnikowy), mechaniczne oczyszczanie z zaskórników, fizykoterapię (darsonwalizację, galwanizację), naświetlania słońcem i lampą kwarcową, tzw. dermabrazję, czyli chemiczne i mechaniczne złuszczanie naskórka w przypadkach blizn po trądziku. Ogólnie podaje się witaminy oraz stosuje odpowiednią dietę.

Trądzik skupiony częściej występuje u chłopców. Przyczyny i umiejscowienie są podobne jak w zwykłym trądziku pospolitym. Najczęściej występuje jednak w dolnej okolicy pleców i na pośladkach, tworząc głębokie, zlewające się ropnie i przetoki. Ustępu­jąc pozostawia blizny.

Leczenie jak w trądziku pospolitym. Korzystne jest leczenie an­tybiotykami. Czasami konieczne jest chirurgiczne otwieranie więk­szych ropni.

Trądzik arteficjalny. Dyskretne objawy trądzika pospolitego z licznymi śladami zadrapań. Najczęściej występuje u neuropatycznych młodych dziewcząt, które w okresie dojrzewania codziennie drapią się i wyciskają przed lustrem zaskórniki i krostki na twarzy.

Leczenie jak wyżej, a ponadto leczenie układu nerwowego oraz zakaz drapania.

Trądzik polekowy. Są to krostki, grudki i nacieki zwykle nie zwią­zane z łojotokiem, będące reakcją organizmu na brom, jod, leki typu barbituratów. Powstają też w miejscach zanieczyszczonych maściami.

Leczenie przyczynowe – polega na odstawieniu leków wywołu­jących.

Trądzik gteroidowy powstaje w wyniku długiego stosowania miej­scowo lub ogólnie steroidowych hormonów kory nadnerczy. Obja­wem jest nadmierne rogowacenie przymieszkowe, zastój łoju, krostki. Leczenie jak wyżej oraz odstawienie steroidów.

Trądzik niemowląt. Przyczyną jest przejście hormonów matki do organizmu płodu oraz długotrwałe stosowanie kremów dziecięcych na skórę. Przechodzi samoistnie lub po odstawieniu kremów. Zaskórniki usuwa się mechanicznie.

Trądzik zawodowy. Powstaje na skutek kontaktu z olejami, sma­rami i dziegciami. Często występuje nagminnie w pewnych środowi­skach i okolicach. Poza miejscami łojotokowymi, czarne zaskórniki, grudki, krostki (nacieki) pojawiają się w okolicy przedramion i na­rządów płciowych. Po usunięciu przyczyny trwać może jeszcze dość długo.

Leczenie przeciwłojotokowe, promieniowaniem nadfioletowym, słońcem, witaminą A ogólnie, kwasem witaminy A zewnętrznie. Ko­nieczne przerwanie kontaktu ze smarami i olejami.

Trądzik różowaty występuje zarówno na skórze łojotokowej, jak i suchej. Przyczyną są zaburzenia naczynioruchowe, hormonalne, żołądkowo-jelito we (nadkwasota, niedokwasota) i wątrobowe. Pogor­szenie następuje po gorących i zimnych pokarmach, alkoholu, używ­kach, przy niskich i wysokich temperaturach. Choroba częściej wystę­puje u kobiet między 30 r. życia a okresem przekwitania. Zmiany doty­czą tylko twarzy.

W rozwoju choroby występują trzy okresy: 1) naczyniowy, cechują­cy się rozszerzeniem powierzchownych naczyń krwionośnych (żywo czerwone zabarwienie skóry), 2) grudkowo-krostkowy podobny do trą- dzika pospolitego (różni się brakiem zaskórników) oraz 3) przerostowy — tworzy się guzowatość nosa (prawie wyłącznie u mężczyzn); towa­rzyszyć może zapalenie spojówek, rzadziej rogówki.

Leczenie jest przyczynowe, głównie zaburzeń żołądkowo-jelitowych i hormonalnych. Ogólnie podaje się leki działające na zmiany krostkowe oraz witaminy głównie z grupy B. Leczenie miejscowe zale­ży od podłoża. Przy skórze łojotokowej – przeciwłojotokowe (np. pap­ka z siarką, pasty z ichtiolem), przy cerze suchej – kremy odżywcze. Poza tym naświetlania lampą Sollux (z niebieskim filtrem) i serie galwanizacji, elektroliza rozszerzonych naczyń krwionośnych. Nie wolno stosować nasłoneczniania i naświetlań promieniami nadfioletowymi. Guzowatości nosa leczy się w zasadzie chirurgicznie.

Przyustne zapalenie skóry. Chorobę tę niektórzy uważają za od­rębną jednostkę chorobową, inni za odmianę trądzika różowatego. Przyczyną są: konstytucja łojotokowa (ale może występować przy cerze suchej), zaburzenia żołądkowo-jelitowe i hormonalne (często po używaniu antykoncepcyjnych środków hamujących owulację), stoso­wanie fluoryzowanych pochodnych kortyzonu zewnętrznie w postaci kremów lub maści. Choroba występuje najczęściej u kobiet między 30 a 45 r. życia w okolicy przyustnej i na brodzie (wolny jest wąski brzeg przy wargach), w postaci drobnych czerwonych grudek, krostek, złuszczania, rumienią (podobnego do trądzika różowatego). Przebieg jest długotrwały.

Leczenie podobne jak w trądziku różowatym, zależnie od pod­łoża oraz przyczynowe. Nie wolno stosować maści steroidowych, kosmetyków ani lampy kwarcowej, należy chronić przed światłem słonecznym.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.